Het Schengensysteem Holt Uit en er Moet Iets Gebeuren

Schengen, a village in Luxembourg. (Source: Wikipedia.org)

Na de pandemie en parallel aan de voortdurende oorlog in Oekraïne is de illegale migratie naar de Europese Unie weer sterk toegenomen. Autoriteiten, net als FRONTEX, het orgaan voor de bescherming van de buitengrenzen van de EU, waarschuwen dat het aantal aankomsten weer aanzienlijk kan toenemen. We hebben kunnen zien dat de situatie lang niet zo extreem is als in 2015, toen er ongeveer 1,8 miljoen migranten aan de deur klopten. In de afgelopen twee jaar is de toename gestaag geweest en deze keer zijn de EU-lidstaten sceptischer en strenger geweest.

Illegale grensoverschrijdingen begonnen weer te stijgen met 199 898 registraties in 2021 en 331 433 pogingen tot illegale grensoverschrijding in 2022. De gegevens over 2023 zijn natuurlijk nog niet definitief, maar de Europese Commissie geeft aan dat er tussen januari en september 281 872 illegale grensoverschrijdingen zijn geregistreerd. Dit betekent een stijging van 18 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2022.

Een enorme verandering in de manier waarop migranten Europa worden binnengesmokkeld is de manier van aankomst. In de eerste negen maanden van 2023 vonden 184 614 zeereizen plaats, wat 83 procent meer is dan in dezelfde periode in 2022, terwijl de aankomsten over land met 30 procent daalden.

De reden hiervoor kan liggen in de verschillende landen van herkomst waar illegale migranten vandaan worden gesmokkeld, maar er is ook een andere manier van werken: het is noodzakelijk voor de autoriteiten om boten op zee te redden. Boten waar meer mensen in passen zodat de relatieve kosten voor de smokkelaars vrij laag kunnen blijven.

De grootste prestatie van Europa wordt afgeremd door aanvoer over land

Dat gezegd hebbende, zijn het de aankomsten over land die de Europese politiek lijken te sturen in de richting van het opgeven van een van haar meest gekoesterde prestaties: het vrije verkeer van mensen, het Schengengebied.

Dagelijks steken ongeveer 3,5 miljoen mensen de binnengrenzen van het Schengengebied over om te werken, onderwijs te volgen of op bezoek te gaan bij familie. Daarnaast kiezen bijna 1,7 miljoen mensen ervoor om in het ene Schengenland te verblijven terwijl ze actief werk zoeken in een ander land. Het Schengenakkoord is dus een belangrijke verwezenlijking.

Na deze maatregelen kwam 2023 en een verrassende, maar niet geheel onvoorziene beslissing waar steeds meer landen zich bij aansluiten: de herinvoering van grenscontroles. De reden om dit te doen was dat de Europese Unie te maken had met een toename van legale en illegale migrantenaankomsten, waardoor sommige lidstaten tijdelijk opnieuw grenscontroles moesten invoeren binnen wat normaal gesproken een zone van vrij verkeer is. De regels van het blok staan dergelijke maatregelen “als laatste redmiddel” toe in gevallen die worden beschouwd als een ernstige bedreiging voor de binnenlandse veiligheid of de openbare orde.

Twee doelstellingen: Achterstanden wegwerken en nieuwe methoden vinden

De situatie is niet alleen fragiel omdat de toevloed in goede banen moet worden geleid; het is ook belangrijk om de aanhoudende asielaanvragen aan te pakken omdat het opbouwen van achterstanden betekent dat mensen zonder papieren en potentieel gevaarlijke mensen binnen de Europese Unie blijven rondhangen. Tijdens een bijeenkomst in oktober 2023 zijn de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de Europese Unie overeengekomen dat een van de belangrijkste problemen van de huidige migratiesituatie het opsporen en uitzetten is van mensen met een afgewezen asielaanvraag, waaronder mensen die een duidelijk veiligheidsrisico vormen. Het oplossen van het probleem van langdurige terugkeer is voor steeds meer lidstaten een prioriteit.

Voorstellen om de vereisten voor staatsburgerschap te verhogen, migranten te identificeren via DNA-analyse, het aantal verblijfsvergunningen dat om humanitaire redenen wordt toegekend te beperken, de vereisten voor gezinsherenigingsvisa aan te scherpen en de mogelijkheid om een werkvisum aan te vragen nadat een asielaanvraag is afgewezen te elimineren zijn slechts enkele van de veranderingen.

Dit artikel is een bewerkte en ingekorte versie van een artikel dat zal verschijnen in de volgende uitgave van het Nederlandse tijdschrift Epoque.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *